سؤال: چرا عرفا معمولا با زبان رمز سخن مي ­گويند؟

پاسخ: استاد شهيد مطهري فرموده ­اند:

عرفان، گذشته از اينكه مانند هر علم ديگر، اصطلاحاتي مخصوص به خود دارد، زبانش زبان رمز است. خود عرفا در برخي كتب خود كليد اين رمزها را به دست داده ­اند.

عرفا هم براي پيام عرفاني خودشان از زيبايي ادب، از اين تشبيه ها، تمثيلها، شعرها، از اين رمزي سخن گفتنها [استفاده كرده اند]. اين مسلّم مطالب را زيباتر مي كند؛ تا اينكه مطلب را همين طور مكشوف و بي پرده بگويند، لطف ندارد؛ يعني براي تبليغ حرف خودشان، اين [وسيله] را انتخاب كرده اند.

ديگر اينكه اين معاني اساسا لفظ ندارد. الفاظ بشر كوتاه است از افاده اين معاني، و تنها افرادي مي توانند اين معاني را درك كنند كه خودشان وارد اين دنيا باشند. اين است كه اينها تصريح مي كنند كه – به تعبير خودشان – عشق قابل بيان نيست. زبان عشق زبان بياني نيست.

سخن عشق نه آن است كه آيد به زبان

ساقيا مي ده و كوتاه كن اين گفت و شنود

اين حرفي است كه اينها معتقدند اين معاني با بيان صريح، گفتني نيست؛ فقط با رمز بايد گفته شود و افرادي هم مي توانند درك كنند كه اهل راه و اهل سلوك باشند. غير از اينها كسي نمي فهمد. ديگران اصلا نمي توانند در اين حريم وارد شوند. بنابر اين، با زبان خود گفتن، زبان ندارد كه گفته شود. زبانش همينها است؛ يعني زبان، زبان رمز است كه اگر بخواهند به صورت غير رمزي بگويند، همه به گمراهي و اشتباه مي افتند. اينها معتقدند كه اين راه را نه با قدم فكر و عقل مي شود پيمود و نه با بياني كه آن بيان، مال فكر و عقل است مي توان تقرير كرد.

(عرفان حافظ، ص 56-57)